dosya 02

sınıfın duyguları

emeğin duygulanımsal haritası

Bilimsel Otoritenin Gücü

Paul Feyerabend 1975’te yayımlanan Yönteme Karşı kitabından önce, bir...

Bilimsel Araştırmada Aptallığın Önemi

Önemli bir araştırma yapmak gerçekten zor ve disiplinel, kurumsal veya ulusal politikaları değiştirmek bu içsel zorluğu azaltmayı başaramaz. Bunu zorlu kılan şey ise belirsizliğin içine dalmak. Bilim bizi mutlak aptallıkla yüzleştirir.

%37 Kuralı

Bir prens bulma şansınızı garantilemek için kaç kurbağa öpmeniz gerekir? Aşk söz konusu olduğunda da geçerli olan, matematik ve psikolojiyi birleştiren bir cevabımız var: optimal durma problemi.

“Keşke günün birinde Türkiye de Boğaziçi gibi olsa”

Bilişsel bilimci Yunus Şahin, teorik bilgisayar bilimci, akademisyen Cem Say ile Büyük Dil Modelleri’nden yapay genel zekâya, oralardan Boğaziçi Kültürü’ne varan sohbette #CorpusBilimSöyleşileri için bir araya geldi.

Satranç ve Uyuşturucu Satıcıları Bize Manipülasyon Hakkında Ne Öğretebilir?

Aslında her sosyal etkileşim bir satranç oyunudur; birinin ne düşündüğünü ya da ne yapacağını anlamak için kafasının içine girmeye çalışırsınız. Bu, ilişkilerin felaketi ve pek çok çatışmanın kaynağıdır.

Balinalar Uzaylılarla Konuşmamıza Nasıl Yardım Edebilir?

Yeryüzündeki karmaşık iletişimi çözmeyi öğrenmek, zeki bir uzaylının bizimle temas kurması durumunda biz insanlara avantaj sağlayabilir.

Evrenin Başlangıcının Sesini Duyabilir miyiz?

Kütleçekimsel dalgalar, iki karadeliğin çarpışması ya da Büyük Patlamanın korkunç gümbürtüsünün sebep olduğu kaotik uzay zaman bükülmeleri gibi alanları inceleme fırsatı sunabilir.

Zor Problemi Çözmek

Genel kanı dünyanın salt maddeden oluştuğu yönündedir ancak salt madde nasıl bilinç sahibi olabilir? Galen Strawson bilincin zor problemine ilk kez duyacaklar için epey ilginç bir düşünce şeması sunuyor.

Belleğe Dair Bilmeniz Gereken Hemen Her Şey

Bellek nedir? Epizodik ve semantik bellek ne anlama gelir? Günün birinde belleğimizi ve bilincimizi sabit disklere aktararak ölümsüzlüğe kavuşmak mümkün mü? Amerikalı nörobilimci Larry R. Squire açıklıyor.

Sisifos Uzayda

Sonsuza dek taşını yuvarlayan Sisifos bile evsizlikte bir yuva kurmanın bir yolunu bulmuştur. Bizler, galaksilerle aynı elementlerden ibaret birer yıldız tozuyuz, ama yine de onlardan sürgün edilmiş gibi hissediyoruz.

ChatGPT’nin Sahte Vaatleri

Dilde doğru açıklamalar karmaşıktır ve sadece büyük verilerin içine gömülerek öğrenilmeleri mümkün değildir… ChatGPT kötülüğün sıradanlığı gibi bir şey sergiliyor: intihal, ilgisizlik ve geçiştirme.

Sicim Teorisi

Sicim teorisi gerçekliğin derin yasalarını mı açığa çıkarıyor? Yoksa karşıtlarının iddia ettiği gibi, bir nesil fizikçiyi yoldan çıkaran matematiksel bir yanılsama mı?

Perceptron’dan ChatGPT’ye Yapay Zekâ

Günümüzün yapay zekâsı bir zamanların yapay zekâsından oldukça farklı görünüyor ancak geçmişteki sorunlar devam ediyor. Ne demişler: Tarih tekerrür etmeyebilir ama bazen kafiye yapar.

Kozmik Gün Doğumu Esnasında Her Şey Nasıldı?

Büyük Patlama'dan sadece 320 milyon yıl sonra bile galaksiler bulduğumuz için zamanda inanılmaz derecede geçmişe gitmiş olsak da hâlâ tüm galaksilerin içinde ilk olan şeyi bulamadık.

Hayalet Parçacığın Peşinde

Bizler, hücrelerimiz milyarlarca yıl evvel, güneş ve gezegenler oluşmadan önce ölen yıldızların kalıntılarından ibaretiz. Elli yaşına bastığınız için kendinizi hırpalıyorsanız tekrar düşünün!

Görelilik Teorisinin Dünü, Bugünü

Astronominin bir sonraki aşaması, uzak kozmik çalkantılar tarafından üretilen kütleçekim dalgalarını toplamaya odaklanabilir ve evreni tamamen yeni bir şekilde incelememize olanak tanıyabilir.

Bir Kara Deliğe Düşseniz Ne Olurdu?

Artık kara deliklerin var olduğunu ve Jeff Bezos'un bile uzaya gidebildiğini bildiğimize göre, insanların kara deliklere uçması sadece an meselesi; şu andan itibaren çok çok uzun bir an olsa da…

Zamanın Acelesi Ne?

Zamanın içinde varız, ona tabiyiz. Hepimizin başı, ortası ve sonu olan bir hikayesi var.

Uzaylı Sorunu Hakkında

Eğer uzaylılar bir noktada dünyaya geldiyseler tek bir işaret bile bırakmadılar. Sayısız UFO görüntüsü, bazı şaşkın askeri ve özel pilotun beyanları bilimsel kanıt sayılmazlar.

Gerçekliğin Dolanık Doğası

Einstein’a göre doğa rasyonel olmalıydı. Ne var ki kuantum fiziği bize bunu yapmanın her zaman tek yolu olmadığını gösterdi.

Tavuklar Zamanı Nasıl Algılar?

Bir şeyler oluyor ve bunların hepsi bahçedeki tüm gözlemciler için aynı hızda gerçekleşiyor. Gerçekte zaman farklı türden canlılar için oldukça farklı hızlarda akabilir.

Elektronun Kütlesi Yaşam İçin Neden Önemli?

Eğer elektron olduğundan çok daha büyük bir kütleye sahip olsaydı, dünyadaki tüm biyolojik süreçlere güç veren kimyasal reaksiyonlar son derece az görülürdü.

Tanrı Zar Atmaz

Kuantum fiziği dünyayı devrim niteliğinde değiştirdi. Fakat üstüne düşünürseniz, kuantum mekaniğinin yorumu hala gizemini koruyor.

Büyük Patlamayı Dinlerken

Artık sadece evrenin genişlediğini, genişlemeyi neyin tetiklediğini bilmekle kalmıyor, saniyenin o ateşli ilk kesri sırasında uzayı harekete geçiren kuantum süreçlerinin izlerini de tespit ediyoruz.

Fikirler Ne Zaman Ölür?

İnsan aklı, bilimsel yöntemlerin özenli bir şekilde uygulanması ve her zamankinden daha güçlü araçların kullanılması yoluyla, doğal dünyanın tam bir kavrayışına ulaşabilir mi?

Yunuslara Aşıkken Hamsileri Neden Yeriz?

İnsanlar olarak özellikle kendi "iç grup" refahımız tehdit edildiğinde, "dış grup" olarak algıladığımız bireylere karşı empatimizle bağları koparma konusunda endişe verici bir yeteneğe sahibiz.

Einstein Tanrı’ya İnanıyor Muydu?

Einstein'a göre, nedensiz bir dünya, ahenksiz, ilahi güzellikten yoksun, anlamsız bir dünya olurdu. Nedensiz bir dünya kanunsuz ve tanrısız olurdu.

Uzayzamanın Ortaya Çıkışı, Panpsişizm ve Bilincin Doğası

Zaman ve mekân algımıza bu kadar yakından bağlı olan deneyim, zamansız ve uzamsal olmayan bileşenlerden nasıl ortaya çıkar?

Kuşların Dili Var Mı?

Kuşların da kendi dillerinin olup olmadığını sormak gayet makuldür. Sorunun cevabı, dili nasıl tanımladığınıza bağlı olarak değişebilir.

Evrenin Evrimi

Maddenin en küçük bileşenlerinden bir bütün olarak Evren'e kadar, tüm ölçeklerde, daha katı olan eski klasik çerçevenin yerine modern doğa görüşü bir hareket ve değişim modeli ortaya çıkmıştır.

Evrim Öngörülebilir mi?

İster Darwin’in ispinozları, ister Oreinotinus, ister şekere aç bir grup E.coli olsun; hepimiz evrimin gizemli işleyişine tabiyiz.

Kozmolojinin Doğuşu

Modern yaratılış öyküsü (kozmoloji bununla ilgilidir) en basit bileşenleri olan temel parçacıklardan atomlara, yıldızlara, galaksilere, gezegenlere ve yaşama doğru karmaşıklık içinde büyüyen maddenin öyküsüdür

Bitkiler Hisseder, Peki Ya Bilinçli midirler?

"Kimyasal kelime dağarcığında" 3000 kimyasal maddeye sahip olan bitkiler iletişim de kurabilirler.

Büyük Patlamanın Kısa Öyküsü

Başlangıçtaki ısı yayılımı dağıldıktan sonra, atomları oluşturan parçacıklar birbirine bağlanmak üzere artık serbestti.

Evren Bir Kuantum Dalgalanması mı?

Evrenin tamamı bir vakum dalgalanmasının sonucudur ve bu, kuantum hiçliği olarak adlandırdığımız bir durumdan dolayı böyledir.

Isaac Newton

Newton'a göre, bilim Tanrı'nın zihnine açılan bir kapıdır ve aynı zamanda insanlar ile Tanrı arasında bir köprüdür.

Evrenin Gizemli Bileşenleri

Şimdiye kadar karanlık maddeden parçacık toplamak için sarf edilen çabalar başarısızlıkla sonuçlandı, astronomik gözlemler ile esas teori arasında biraz stresli bir çelişki.

Evren Sonsuz mu?

Evrenin bir tür sınırı olup olmadığını belirlemek, sonuç olarak onun şeklini, boyutunu ve gerçekte ne kadarını gözlemleyebileceğimizi anlamaya ve belirlemeye dayalıdır.

Yaşamın Dansı: Hayatın biyolojik bir amacı var mı?

Yaşam, kendini devam ettirmeye çalışan bir tür maddi düzendir. Yaşam otonom bir amaçlılığa sahiptir.

Uzaylıları Tanıma Kılavuzu

Yaşam, bu dünyada ve muhtemelen yaşam potansiyeli olan diğer dünyalarda inanılmaz bir çeşitlilikle harikalar yaratan kompleks bir olgu ve biz bunu algılayabilen ayrıcalıklı canlılarız.