Günlük Arşiv: Apr 30, 2026

Felsefe nedir, felsefe insan hayatında neden önemlidir, nasıl bir yer tutar, yokluğu ne anlama gelir ya da hangi anlam boşluklarına işaret eder? 21. yüzyıl insanının -hatta daha öncekilerin- pragmatik ve tüketimci hayatında felsefeye yer olmadığı gerçeği karşısında bu sorular sonsuzca çeşitlendirilebilir elbet. Felsefenin hayatlarımızdan silinip süpürüldüğü, Akademi’nin kısıtlayıcı ve dar sınırlarına sıkıştırılmış bir alana, olsa olsa profesyonellerin ilgisine hapsedildiği tarihsel koşullarda, bu durumun insanı ve insan toplumlarını ne ölçüde eksilttiği üzerinde düşünebilmek, tek bir döneme, tarihe, coğrafyaya, kişiye indirgenemeyecek birden çok cevapla yüzleşmeyi, bunlar arasında yol almayı, felsefenin bu güzergâhından dününe ve bugününe bakabilmeyi gerektirir. Thales, Miletoslular ve Felsefenin Doğumu Yaklaşık...

“Kurunun yanında yaş da yanar”, bir kere başlamış yangının herkesi etkileyeceğini anlatan bir Fars deyimidir. Yangın bir kere başlayınca suçlu ve masum, fail ve kurban arasındaki farklılıklar yok olur. İsrail ve ABD’nin İran’a karşı başlattığı savaş bilinçli ve kibirli bir şekilde başlatılmış bir savaştır. İran'ın aceleyle nükleer bomba üretimine yönelik bir girişimde bulunduğuna veya yakın zamanda bir saldırı planladığına dair bir emare, varsayımın ötesinde bir kanıt bile yoktu. Bu tarz iddialar üzerine biraz düşünülünce kendi kendini çürütür ve sık sık tekrarlandığında da bütün inandırıcılığını yitirir. Şu anda şahit olduğumuz şey Benjamin Netanyahu’nun on yıllar boyunca çeşitli şekillerde lobiciliğini yaptığı ve...

Paul Feyerabend 1975’te yayımlanan Yönteme Karşı kitabından önce, bir dizi ders ve makalesinde bu monografinin provokatif ve polemik yaratan iddialarını prova etmişti. Yönteme Karşı kitabı yüzünden Feyerabend talihsiz bir şekilde Nature sayfalarından “günümüzde bilimin en kötü düşmanı” unvanını ve New York Times’tan da “bilim karşıtı filozof” lakabını almıştı. Fakat kitabın ruhu, bilimsel bilginin otoriter gücünü kendine özgü bir şekilde eleştirmesi, “How to Defend Society Against Science” isimli daha erken bir makalesinde bulunulabilir. İlk başta halka açık bir konuşma olarak sunulan bu tahrik edici deneme, Feyerabend’in argümanlarının temelini oluşturan “bilim bir dindir” varsayımını açıkladığı ateşli bir girişle başlar. Feyerabend’in...

Venezuela, 2000’lerin başında Chavez’le birlikte yönetimi siyasî-askerî elit tarafından devralınmış, doğal kaynak hâkimiyetini ABD’ye kaptırmamaya çalışan, devletin ekonomiyi elinde bulundurduğu ve bu nedenle sürekli olarak “otoriter”, “istikrarsız” ya da “başarısız” olarak kodlanan bir ülke. Ancak bu tanımlar, Venezuela’yı anlamaktan çok, onu dünya sistemindeki yerinden koparmaya sebep oluyor. Asıl soru şu: Venezuela neden bu kadar “tehdit” olarak görüldü ve Maduro’nun başına gelenler neden bu şekilde gerçekleşti? Donald Trump yönetiminin Maduro müdahalesi muhtelif açılardan değerlendirildi, ancak uluslararası ilişkilerdeki liberal normlar, uluslararası hukukun egemenlik hakkına saygı ve realist dış politika anlatısındaki “tehdide karşı dengeleme” siyasetleri tam olarak olayların hangi motivasyonla gerçekleştiğini ve ABD’nin...

Emerald Fennell imzalı Uğultulu Tepeler’in gösterim tarihi yaklaşırken, film etrafında dönen envaiçeşit komplo teorisini görmek beni kuşkulandırsa da şaşırtmadı. Yönetmenin ilk uzun metrajlı filmi Promising Young Woman (2020); geç de olsa polisin günü kurtardığı, çekingen bir tecavüz-intikam hikâyesiydi. İkinci filmi Saltburn (2023) ise şehvet düşkünü bir Liverpoollu’nun (Barry Keoghan), aşırı zengin arkadaşı Felix Catton’ı (Jacob Elordi) ve ardından neredeyse tüm ailesini katlettiği, sözümona bir “sınıf hicvi”ydi. Seyircinin, Saltburn’ün sınıf meselesi hakkında ne söylemeye çalıştığı ya da Fennell’ın hangi karakterle empati kurmamızı beklediği konusunda kafasının karışması son derece doğaldı. Üstelik Fennell’ın, Felix’i sırtında melek kanatlarıyla öldürerek âdeta ilahlaştırmayı tercih etmesi...

Bugün anti-Marksist teoriler sınıf üzerinden itibarsızlaştırılırken, bu teorilerin dayandığı sorunlar ise boşlukta kalmaktadır.