Donald Trump’ın, Bad Bunny’nin Super Bowl devre arası gösterisine öfkelenmesine şaşmamak gerek. Porto Rikolu trap yıldızı, politik bir sanatçı rolüne büründü ve müziğinin yaratıcılığı, MAGA’nın (Trump’ın sloganı) kalitesizlikle dolu kültürel çoraklığına karşı ağır bir eleştiri niteliğinde.
8 Şubat Pazar gecesi, Amerika Birleşik Devletleri ve Latin Amerika genelinde milyonlarca insan, Ulusal Futbol Ligi’nin (NFL) Super Bowl LX (60.) karşılaşmasını izlemek için ekran başına geçti. İzleyicilerin birçoğu oyunun kendisinden çok, Porto Rikolu pop kralı Bad Bunny’nin merakla beklenen devre arası gösterisiyle ilgileniyordu.
Gösteriden bir önceki hafta Benito Martínez Ocasio, sahne adıyla Bad Bunny, “En İyi Albüm” dalında Grammy kazanmıştı. Yalnızca İspanyolca konuştuğu ve 2025 çıkışlı DeBÍ TiRAR MáS FOToS albümündeki büyük hitleri seslendirerek; Porto Riko’yu ve adanın New York’taki işçi sınıfı diasporasını çağrıştıran bir estetikle beklentileri karşılayan bir şov sundu.
“Lo Qué Le Pasó a Hawaii” şarkısının sözleri aracılığıyla bu platformu ABD’nin Porto Riko’daki sömürgeciliğini açıkça eleştirmek için kullandı ve “NUEVAYoL” ile Porto Rikolu işçi sınıfı göçmenlerine bir övgü sundu. Kıtanın dört bir yanından bayraklarla çevrili olan Bad Bunny, gösterisini “Tanrı Amerika’yı Korusun” (God Bless America) diyerek ve ardından tam bir Bolivarcı üslupla Amerika kıtasındaki her ülkenin adını haykırarak bitirdi.
Bad Bunny’nin gösterisindeki en politik eylem, bizzat performansın kendisiydi; Donald Trump’ın tabanının yabancı düşmanlığına ve Latin Amerikalıları her fırsatta insanlıktan çıkaran ABD hükümetine karşı bir meydan okuma jestiydi. Martínez Ocasio, ABD’nin en ikonik spor etkinliğini, diğer Latin Amerika uluslarına saldırmak için ABD sömürgesi Porto Riko’yu daha da militarize eden ve Porto Rikoluların geleceklerine karar verme hakkını reddetmeye devam eden bir yönetimi açıkça eleştirmek için kullandı.
Devre arası gösterisinin Trump’ı öfkelendirmesine şaşmamalı. Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı paylaşımda gösterinin “kesinlikle korkunç, ŞİMDİYE KADARKİLERİN en kötüsü!” olduğunu söyledi. Adı, kötü şöhretli pedofil Jeffrey Epstein ile ilgili son Adalet Bakanlığı e-postalarında geçen ABD Başkanı, dansların “iğrenç, özellikle de ABD’nin dört bir yanından izleyen çocuklar için” olduğunu iddia etti ve Bad Bunny’nin performansını “Ülkemize atılmış bir tokat” olarak nitelendirdi.
Bir İşçi Sınıfı Kahramanı
Bad Bunny’nin sesi bugün Çin’deki huzurevlerinden İskandinavya’daki gece kulüplerine kadar dünyanın her köşesinde yankılansa da, yalnızca on yıl önce Vega Baja kasabasında bir markette paketçi olarak çalışıyordu (çalıştığı o süpermarket şimdi bir turistik yer hâline geldi). Aynı dönemde, Porto Rikoluların ve ABD’deki Latinlerin işçi sınıfı yaşamının gerçeklerini yansıtan bir tür olan “Latin trap” alanında müzik kariyerine başladı.
Martínez Ocasio’nun erken dönem şarkı sözleri; uyuşturucu ticareti yoluyla hızlı para kazanma hikayelerinin hiper-gerçekçiliği, kaba cinsel referanslar ve büyüklük fantezileri arasında gidip geliyordu. Bu yönüyle Anual AA, Farruko veya Ñengo Flow gibi dönemin isimleriyle benzerdi. Ancak zekâsı ve ince kültürel referansları ustalıkla kullanması onu diğerlerinden ayırarak 2000’lerin başındaki reggaeton’un altın çağının hatıralarını canlandırdı.
Bad Bunny’nin yükselişi, Porto Riko’nun yakın tarihinde meydana gelen en önemli olaylarından biri olan Maria Kasırgası ile aynı zamana denk geldi. 20 Eylül 2017’de Kategori 5 şiddetindeki kasırga Porto Riko’ya ulaşarak ülke genelinde evleri ve altyapıyı yok etti, nüfusun büyük çoğunluğunu haftalarca ve hatta aylarca elektriksiz bıraktı. Federal hükümetin gecikmiş müdahalesi yüzünden en az 4.645 kişinin ölümüyle Porto Riko’nun sömürge statüsünü dünyaya, hatta Karayipler’deki sömürge varlıklarından habersiz olan birçok ABD vatandaşına ifşa etti.
Kasırgadan ve Trump’ın kalabalığa kâğıt havlu rulosu fırlattığı o meşhur ada ziyaretinden kısa bir süre sonra Bad Bunny, üzerinde “¿Tú eres tuitero o eres presidente?” (“Sen Twitter trolü müsün yoksa başkan mı?”) yazan bir tişörtle bir yardım konserine çıktı. Yazı tipi, birkaç yıl önce Porto Riko’nun bağımsızlığını savunan ve Latin Amerika’daki ilerici mücadelelere destek veren reggaetoncu Residente’nin giydiği çok sayıdaki tişörte atıfta bulunuyordu.
Bu, yükselişinin henüz başında olan bir sanatçı için tehlikeli bir hamleydi. Ayrıca bu hamle, Bad Bunny’nin kariyerinin artan siyasallaşmasının başlangıcını işaret ediyordu. Temmuz 2018’de Martínez Ocasio, dolaylı olarak Maria Kasırgası’na atıfta bulunan ve her yerde çalınan bir marş olan “Estamos Bien”i yayınladı. The Tonight Show Starring Jimmy Fallon programına konuk oldu ve federal hükümet ile dönemin valisi Ricky Rosselló yönetiminin Porto Riko’yu yüzüstü bırakmaya devam etmesini açıkça kınadı.
Organik Aydın
Bad Bunny’nin Jimmy Fallon’daki performansı ve ABD sömürgeciliğine karşı ses çıkarma isteği, hem kariyerinde hem de siyasi gelişiminde bir dönüm noktası oldu. Bu, Antonio Gramsci’nin “organik aydın” (yönetici sınıfların hegemonyasına meydan okumak için kitlelerin içinden çıkan bir düşünür) olarak adlandırdığı şeye dönüşmesinde önemli bir adımdı. 2019 yazında, Rosselló ve yönetiminin kasırgada hayatını kaybeden insanlarla alay ettiğini ortaya koyan bir dizi yazışmanın ifşa edilmesi büyük bir skandala yol açtı; bunun üzerine Porto Riko kitlesel protestolarla sarsıldı. Bad Bunny, valiyi istifaya çağıranların en ön safındaydı.
Martínez Ocasio, 2022’de Un Verano Sin Ti albümünde yer alan “El Apagón” adlı şarkısını yayınladı. Şarkı; ABD’nin Maria Kasırgası’na verdiği yanıtı, adada devam eden soylulaştırmayı (gentrification) ve adada sık sık elektrik kesintilerine yol açan devlet elektrik şirketinin özelleştirilmesini eleştiriyordu. Şarkıya, bağımsız Porto Rikolu gazeteci Bianca Graulau’nun yer aldığı ve soylulaştırmanın olumsuz etkilerini anlatan kısa bir belgesel eşlik etti.
2025 tarihli DtMF albümünün yayınlanmasıyla Bad Bunny, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Karayip ve Latin Amerika diasporasının organik aydını olarak konumunu sağlamlaştırdı. Albüm, açık biçimde politikti ve birçok şarkı sömürgecilik karşıtı temalar içeriyordu.
Örneğin “LA MuDANZA”da Martínez Ocasio, “Y pongan un tema mío el día que traigan a Hostos, en la caja, la bandera azul clarito” (“Hostos’u tabutta, açık mavi bayrakla getirdikleri gün benim bir şarkımı çalın”) sözleriyle bağımsızlığa olan desteğini gösterdi. Bu sözler, Dominik Cumhuriyeti’ne defnedilmiş olan Porto Rikolu bağımsızlık lideri Eugenio María de Hostos’a bir göndermedir. 1903’teki ölümünden önce Hostos, naaşının ancak Porto Riko özgür olduğunda geri getirilmesini vasiyet etmişti. Sözlerde bahsi geçen “açık mavi bayrak”, bağımsızlık sembolüdür ve Martínez Ocasio’nun Super Bowl’da da kullandığı bayrağın aynısıdır.
Martínez Ocasio ayrıca, Porto Rikolu yönetmen Arí Maniel Cruz ile birlikte yönettiği kısa bir filmi albüme dahil ederek, ABD vatandaşlarının adaya taşınmasının yarattığı tehdit hakkında farkındalık yaratma fırsatını da değerlendirdi. Film, Porto Rikoluların kendi ülkelerinde azınlığa düştüğü ve Anglo-Amerikalılar tarafından yerinden edildiği distopik bir geleceği sunuyordu. Bununla birlikte, eleştirmenlerce beğenilen Puerto Rico: A National History kitabının yazarı ve Porto Rikolu tarihçi Jorell Meléndez-Badillo tarafından oluşturulan Porto Riko tarihi hakkındaki bilgilerle albümün şarkılarına eşlik eden YouTube videoları da yayınladı.
Super Bowl performansıyla Martínez Ocasio, küresel sahnede Trump’ın gündemine karşı çıkan başlıca figürlerden biri olarak konumunu sağlamlaştırdı. Pan-Amerikan milliyetçiliğini, birçok kişinin “Donroe Doktrini”ne (Monroe Doktrini ve Donald ismine atıf) boyun eğerek geri çekildiği bir dönemde pişmanlık duymadan sergilemesi, direniş için hayati bir toplanma çağrısıdır. Bad Bunny’nin popülaritesi Porto Riko’daki bağımsızlık hareketine taze bir soluk katıyor. Dünyanın mevcut jeopolitik ortamının zorluklarına rağmen, bağımsızlığı ve gerçek kurtuluşu kendi yaşam süremiz içinde görebileceğimizi gösteriyor.